Маектешкен Улан Эшматов, Прага
- Өлкө бүгүндөн тартып кайрадан өзгөртүлгөн жаңы Конституция менен жашай баштады. Кечээ кол коюлган Баш мыйзам расмий гезиттерде бүгүн жарыяланып отурат. Кандай ойдо турасыз, ушуну менен өлкө убактысынча болсо дагы саясаттан оолактап бийлик бутактары ыргактуу иштей баштай турган кез келдиби?
- Мен да ошондой деп ойлойм, ошондой деп тилейм. Кандай болсо дагы бийлик, айрыкча күч бийликтери кайра президенттин колуна келди. Өзүңүз билесиз үч күч министрлиги, соттор дагы бир топ көз каранды болуп калды. Ошондой болгондон кийин кандай болсо дагы административдик күч президенттин колуна толугу менен кайра алынып келингенден кийин бул бир ыргактуу иш алып кеткенге шарт түзүп атат. Эми ушуну кандай мындан ары пайдаланат ошону менен көп нерсе байланыштуу болот.
- Негизи ушул Конституциялык реформа деген маселеге убактысынча болсо да чекит коюлду деп айта алабызбы?
- Ушуну менен токтоп калды деп айтыш кыйын. Себеби, тилекке каршы парламентибиз акыркы бир жарым айдын ичинде эки Конституцияны кабыл алып жиберди. Ушуну менен эле чекит коюлат дегенден алысмын, себеби мүмкүн бир топ убакыттан кийин муну кайрадан козгоп, кайрадан өзгөртүүнү да баштап коюшу ыктымал.
- Алдыда күтүлүп жаткан окуя жаңы өкмөттүн кайрадан курулушу. Курамы менен структурасы мурдагыдан эми көп деле айырмаланбаса керек. Азырынча премьер-министрди көрсөтүү, бекитүү мурдагы Конституциянын нормаларына ылайык ишке ашат. Феликс Кулов мырза кокус кайра сунуш кылынса колдоо тапчудайбы, сиздин жоромолуңуз кандай?
- Менин жоромолум боюнча, эми кайрадан сунуш кылынса колдоодон өтөбү, өтпөйбү бул да бир топ күмөн. Себеби өзүңүз билесиз, аткаруу бийлик өздөрү отставкага кеткен, азыр кайрадан келгенден кийин парламент колдоого алабы, албайбы бул бир Кудайдын иши.
- Сиздин жеке көз карашыңызда болочок өкмөттүн структурасы, кадрдык курамы өзгөртүүлөрдү талап кылабы?
- Менимче, ошол эле боюнча көпчүлүгү кайра калат го дейм. Себеби азыркы кырдаалда анча көп өзгөрүүлөр болбойт деп ойлоп атам.
- Өлкөдөгү токсондой партиянын бири катары “Элет” партиясы азыр эмне менен алектенип жатасыздар, партиялар үчүн негизги максат өз ара кошулуп биригип, келерки шайлоого даярдануу болобу?
- Өзүңүзгө белгилүү азыркы Конституция боюнча келечектеги шайлоо партиялардын тизмеси аркылуу өтөт 50 пайыздан кем эмес. Ошондуктан биз мүчөлөрдүн санын көбөйтүү боюнча кайрадан облустук комитеттерибиздин курамын жаңыртуу боюнча, ошолорго жардам берүү боюнча чапкылап аракет кылып атабыз. Келечек шайлоо ушундай кырдаалда өтөт. Ошондуктан биз бардык партиялар ошонун ичинде биздин партия да ойлот келечекте ушул партияларга кысым кылбай, бардыгына бирдей мүмкүнчүлүк кылып, бирдей шайлоого катышууга мүмкүнчүлүк берсе анда эң жакшы прогрессивдүү иш болот эле, ошонун аракетинде болуп атабыз.
- Өзүңүзгө кокус сунуш түшө элекпи жаңы өкмөткө кошулуу жөнүндө?
- Азырынча сунуш боло элек.
- Маегиңизге ырахмат.
- Мен да ошондой деп ойлойм, ошондой деп тилейм. Кандай болсо дагы бийлик, айрыкча күч бийликтери кайра президенттин колуна келди. Өзүңүз билесиз үч күч министрлиги, соттор дагы бир топ көз каранды болуп калды. Ошондой болгондон кийин кандай болсо дагы административдик күч президенттин колуна толугу менен кайра алынып келингенден кийин бул бир ыргактуу иш алып кеткенге шарт түзүп атат. Эми ушуну кандай мындан ары пайдаланат ошону менен көп нерсе байланыштуу болот.
- Негизи ушул Конституциялык реформа деген маселеге убактысынча болсо да чекит коюлду деп айта алабызбы?
- Ушуну менен токтоп калды деп айтыш кыйын. Себеби, тилекке каршы парламентибиз акыркы бир жарым айдын ичинде эки Конституцияны кабыл алып жиберди. Ушуну менен эле чекит коюлат дегенден алысмын, себеби мүмкүн бир топ убакыттан кийин муну кайрадан козгоп, кайрадан өзгөртүүнү да баштап коюшу ыктымал.
- Алдыда күтүлүп жаткан окуя жаңы өкмөттүн кайрадан курулушу. Курамы менен структурасы мурдагыдан эми көп деле айырмаланбаса керек. Азырынча премьер-министрди көрсөтүү, бекитүү мурдагы Конституциянын нормаларына ылайык ишке ашат. Феликс Кулов мырза кокус кайра сунуш кылынса колдоо тапчудайбы, сиздин жоромолуңуз кандай?
- Менин жоромолум боюнча, эми кайрадан сунуш кылынса колдоодон өтөбү, өтпөйбү бул да бир топ күмөн. Себеби өзүңүз билесиз, аткаруу бийлик өздөрү отставкага кеткен, азыр кайрадан келгенден кийин парламент колдоого алабы, албайбы бул бир Кудайдын иши.
- Сиздин жеке көз карашыңызда болочок өкмөттүн структурасы, кадрдык курамы өзгөртүүлөрдү талап кылабы?
- Менимче, ошол эле боюнча көпчүлүгү кайра калат го дейм. Себеби азыркы кырдаалда анча көп өзгөрүүлөр болбойт деп ойлоп атам.
- Өлкөдөгү токсондой партиянын бири катары “Элет” партиясы азыр эмне менен алектенип жатасыздар, партиялар үчүн негизги максат өз ара кошулуп биригип, келерки шайлоого даярдануу болобу?
- Өзүңүзгө белгилүү азыркы Конституция боюнча келечектеги шайлоо партиялардын тизмеси аркылуу өтөт 50 пайыздан кем эмес. Ошондуктан биз мүчөлөрдүн санын көбөйтүү боюнча кайрадан облустук комитеттерибиздин курамын жаңыртуу боюнча, ошолорго жардам берүү боюнча чапкылап аракет кылып атабыз. Келечек шайлоо ушундай кырдаалда өтөт. Ошондуктан биз бардык партиялар ошонун ичинде биздин партия да ойлот келечекте ушул партияларга кысым кылбай, бардыгына бирдей мүмкүнчүлүк кылып, бирдей шайлоого катышууга мүмкүнчүлүк берсе анда эң жакшы прогрессивдүү иш болот эле, ошонун аракетинде болуп атабыз.
- Өзүңүзгө кокус сунуш түшө элекпи жаңы өкмөткө кошулуу жөнүндө?
- Азырынча сунуш боло элек.
- Маегиңизге ырахмат.