28-майда Министрлер кабинети журналисттерди Кумтөргө алып барып, кенди иштеткен канадалык "Центерра Голд" компаниясына коюлган экологиялык доонун жүйөсүн түшүндүрүп берди.
Кумтөрдүн азыркы абалы
Экология жана климат боюнча мамлекеттик комитет 1995-жылдан бери алтын казган “Кумтөр Голд Компани” ишканасы Давыдов жана Лысый мөңгүсүнөн 178 млн куб метр музду жок кылганын билдирди.
![Кумтөр кенинин негизги карьери. ](https://gdb.rferl.org/103cc397-bf39-4a0c-a7cf-e8a710192642_cx0_cy2_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
1
Кумтөр кенинин негизги карьери.
![Карьердин жанында Давыдов жана Лысый мөңгүлөрү жайгашкан. ](https://gdb.rferl.org/f5a2653c-befc-452d-87cd-fb37ffddb1f4_w1024_q10_s.jpg)
2
Карьердин жанында Давыдов жана Лысый мөңгүлөрү жайгашкан.
![Экология жана климат боюнча мамлекеттик комитеттин төрайымы Динара Кутманованын айтымында, “Кумтөр Голд” ишканасы 1995-жылдан тарта 2017-жылга чейин топурак, башкача айтканда калдыктарды төгө бергендиктен Давыдов жана Лысый эки мөңгүсүнүн этеги ээрип кеткен. ](https://gdb.rferl.org/21aaa17c-e791-4a6f-b4d4-6ce9772ec41e_cx0_cy8_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
3
Экология жана климат боюнча мамлекеттик комитеттин төрайымы Динара Кутманованын айтымында, “Кумтөр Голд” ишканасы 1995-жылдан тарта 2017-жылга чейин топурак, башкача айтканда калдыктарды төгө бергендиктен Давыдов жана Лысый эки мөңгүсүнүн этеги ээрип кеткен.
![](https://gdb.rferl.org/a5aee628-37bd-47f8-b241-ca9d4e1d68aa_cx0_cy7_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
4
![Учурда карьердин жанындагы кертилип турган мөңгүлөрдүн негизги бөлүгүн сактоо чаралары зарыл болуп турат. ](https://gdb.rferl.org/3d178cb3-a3f6-4f0d-beb2-c9630dad6d6b_w1024_q10_s.jpg)
5
Учурда карьердин жанындагы кертилип турган мөңгүлөрдүн негизги бөлүгүн сактоо чаралары зарыл болуп турат.
![](https://gdb.rferl.org/a6837f0d-9c30-43c3-860c-bf7196ac21f5_cx0_cy1_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
6
![Экологиялык талапка ылайык, калдыктар үчүн мөңгүсү жок атайын өрөөн тандалып, ошол жерге бийиктиги 60 метрден ашпагандай кылып топтолушу керек болчу. Ишкана мындай ишти 2017-жылдан баштап аткара баштаган. ](https://gdb.rferl.org/b3e28649-012b-4444-97ab-ab34eb695554_cx0_cy10_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
7
Экологиялык талапка ылайык, калдыктар үчүн мөңгүсү жок атайын өрөөн тандалып, ошол жерге бийиктиги 60 метрден ашпагандай кылып топтолушу керек болчу. Ишкана мындай ишти 2017-жылдан баштап аткара баштаган.
![Биз көрүп турган 160 млн. куб таш-топурак курамында алтыны жок калдык.](https://gdb.rferl.org/3d0318f2-288e-4e40-b6a0-8c0ac16b91ee_cx0_cy10_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
8
Биз көрүп турган 160 млн. куб таш-топурак курамында алтыны жок калдык.
![Заводдон алтыны иргелип алынгандан кийинки таш-топурак суйуктук түрүндө атайын уу калдык сакталган жайга төгүлөт.](https://gdb.rferl.org/79ee4397-9635-458f-b397-a3fcfdf7c32c_cx0_cy6_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
9
Заводдон алтыны иргелип алынгандан кийинки таш-топурак суйуктук түрүндө атайын уу калдык сакталган жайга төгүлөт.
![“Кумтөр Голд” ишканасынын маалыматында уу калдыктар сакталган жайда 106 тонна алтын бар. ](https://gdb.rferl.org/dd654e75-36fb-4e11-a337-ec91467c806e_cx0_cy6_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
10
“Кумтөр Голд” ишканасынын маалыматында уу калдыктар сакталган жайда 106 тонна алтын бар.
![Кумтөрдөгү Петров мөңгүсүнөн пайда болгон көлдүн суусун тазалап, ишкана ичүү жана өндүрүш үчүн пайдаланат. Көлдүн аянты 400 гектардан ашат, 65 млн куб суу бар.](https://gdb.rferl.org/21f717d9-0e95-4c11-9449-22230fc6aa41_w1024_q10_s.jpg)
11
Кумтөрдөгү Петров мөңгүсүнөн пайда болгон көлдүн суусун тазалап, ишкана ичүү жана өндүрүш үчүн пайдаланат. Көлдүн аянты 400 гектардан ашат, 65 млн куб суу бар.
![Петров менен уу калдык сактоочу жайдын аралыгы беш чакырым. Экология жана климат боюнча мамлекеттик комитеттин төрайымы Динара Кутманова уу калдыктар сакталган жай талапка ылайык эмес курулганын айтат. ](https://gdb.rferl.org/9b30c9a6-883c-435f-9f89-f2d02aee7262_w1024_q10_s.jpg)
12
Петров менен уу калдык сактоочу жайдын аралыгы беш чакырым. Экология жана климат боюнча мамлекеттик комитеттин төрайымы Динара Кутманова уу калдыктар сакталган жай талапка ылайык эмес курулганын айтат.
![2021-жылы түзүлгөн Кумтөрдү иликтеген мамлекттик комиссия жалпы "Кумтөр Голд" ишканасы Кыргызстанга төлөп бериши зарыл деп, 4 миллиард 252 миллион 800 миң доллар доо койгон. Анын 3 миллиард 86 миллиону экологиялык зыян деп эсептелген. Бирок, 16-майда “Центерра Голд” айыптарды четке кагып, кыргыз өкмөтүнө каршы Эл аралык арбитражда териштирүү баштаганын жарыялаган. ](https://gdb.rferl.org/d42ac5f6-2047-4041-be4c-2b6ee5efc36b_w1024_q10_s.jpg)
13
2021-жылы түзүлгөн Кумтөрдү иликтеген мамлекттик комиссия жалпы "Кумтөр Голд" ишканасы Кыргызстанга төлөп бериши зарыл деп, 4 миллиард 252 миллион 800 миң доллар доо койгон. Анын 3 миллиард 86 миллиону экологиялык зыян деп эсептелген. Бирок, 16-майда “Центерра Голд” айыптарды четке кагып, кыргыз өкмөтүнө каршы Эл аралык арбитражда териштирүү баштаганын жарыялаган.
![Кыргыз өкмөтү 17-майда "Кумтөргө" убактылуу тышкы башкаруу киргизген.15-майда Кумтөр кениндеги мөңгү, калдык, өндүрүш жана карьер жөнүндө маалымат берип турган системанын компьютерлери өчүп калган. Система 3-4 күндөн кийин калыбына келтирилген, ага чейин ушул жерден кол менен башкарылып турган.](https://gdb.rferl.org/425b567c-f74d-48f5-9f42-467a579f578d_cx0_cy10_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
14
Кыргыз өкмөтү 17-майда "Кумтөргө" убактылуу тышкы башкаруу киргизген.15-майда Кумтөр кениндеги мөңгү, калдык, өндүрүш жана карьер жөнүндө маалымат берип турган системанын компьютерлери өчүп калган. Система 3-4 күндөн кийин калыбына келтирилген, ага чейин ушул жерден кол менен башкарылып турган.
![Алтын кендин өндүрүш боюнча аткаруучу директорунун милдетин аткарып жаткан, алтын иштетүүчү фабриканын менеджери Нурдин Усенов учурда Кумтөрдө кадимкидей иш жүрүп жатканын билдирди. ](https://gdb.rferl.org/3116d1b8-f120-44d1-82ac-1686c70fb05f_cx0_cy4_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
15
Алтын кендин өндүрүш боюнча аткаруучу директорунун милдетин аткарып жаткан, алтын иштетүүчү фабриканын менеджери Нурдин Усенов учурда Кумтөрдө кадимкидей иш жүрүп жатканын билдирди.
![Азыркы тапта кенде жалпы 3500 адам эмгектенүүдө. Алардын баардыгысы кыргыз жарандары.](https://gdb.rferl.org/2ae335df-cd2e-4adb-8e93-1ec5dc0c421a_cx0_cy10_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
16
Азыркы тапта кенде жалпы 3500 адам эмгектенүүдө. Алардын баардыгысы кыргыз жарандары.
![Канадалык "Центерра Голд" ишканасы 24 жылдан бери Кумтөрдөн 400 тонна алтын өндүрдү.](https://gdb.rferl.org/2b27117a-925c-4d68-9d69-84b49b8718a2_w1024_q10_s.jpg)
17
Канадалык "Центерра Голд" ишканасы 24 жылдан бери Кумтөрдөн 400 тонна алтын өндүрдү.
![«Кумтөр» долбоору - өлкөдөгү эң ири ишкана. Орточо эсеп менен компания жыл сайын 16-17 тонна алтын казат. Быйыл 14,62 же 15,86 тонна алтын өндүрүүнү пландаган.](https://gdb.rferl.org/b0709cca-cd93-443e-817c-1e34ed9b7fdb_w1024_q10_s.jpg)
18
«Кумтөр» долбоору - өлкөдөгү эң ири ишкана. Орточо эсеп менен компания жыл сайын 16-17 тонна алтын казат. Быйыл 14,62 же 15,86 тонна алтын өндүрүүнү пландаган.
![Кумтөрдөгү оор техникаларды оңдоочу жай. ](https://gdb.rferl.org/0ac7e0bf-047e-4785-bccc-4cb424f961f2_cx0_cy7_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
19
Кумтөрдөгү оор техникаларды оңдоочу жай.
![Кумтөр өзгөчө кайтаруудагы жай. Жумушчулардан башка кишилер атайын уруксат менен гана кирет. ](https://gdb.rferl.org/cd514828-d276-4eab-8281-64b239c000e5_cx0_cy10_cw0_w1024_q10_r1_s.jpg)
20
Кумтөр өзгөчө кайтаруудагы жай. Жумушчулардан башка кишилер атайын уруксат менен гана кирет.